Вітальнае слова

Дадзены генеалагічны партал створаны ў снежні 2013 — сакавіку 2014 г. па ініцыятыве згуртавання – гурток даследчыкаў генеалогіі “Радавод” пры гістфаку БДУ – у асветніцкіх і навуковых мэтах, а менавіта накіраваны на паляпшэнне метадычных навыкаў у пошуках сваіх каранёў, павышэнне генеалагічнай культуры і гістарычнай свядомасці аўдыторыі. Галоўныя ініцыятары стварэння парталу — гісторык-архівіст Вадзім Урублеўскі і праграміст Юрый Адамовіч.

Напрацягу пяці год партал асвятляў асноўныя падзеі на генеалагічным і калягенеалагічным полі Беларусі, на ім размяшчаліся інтэрв’ю знаных спецыялістаў у сферы генеалагічных даследаваннях, архіўнага пошуку, некрапалістычнага апісання і г.д.

У сувязі з адсутнасцю ўсялякай падтрымкі з боку непасрэднага кіраўніцтва, у ліпені 2019 г. намеснік старшыні аб’яднання Вадзім Урублеўскі перавёў сайт на баланс Школы практычнай генеалогіі — дабрачыннага асветніцкага праекту, які функцыянуе пры праваслаўным прыходзе Свяціцеля Мікалая, архіепіскапа Японскага, у горадзе Мінску.

Сайт працягне сваю дзейнасць па акрэсленых напрамках і далей. Чакаем Вашых тэматычных зваротаў, лагічных пытанняў, канструктыўных прапаноў і, канешне, тэкстаў для публікацыі!

З павагай, рэдакцыя сайта.

Самыя папулярныя прозвішчы Беларусі: Маліноўскі

Па дадзеных кніг «Памяць», дзе прадстаўлены ў тым ліку звесткі па генеалогіі Беларусі за 1930-1940-я гады, прозвішча Маліноўскі на той час дакладна было прадстаўлена ў 74 раёнах са 118. Гэтая акалічнасць дазваляе лічыць яго адным з распаўсюджаных прозвішчаў у межах Беларусі.

Вокладка апублікаваных успамінаў М. Маліноўскага

Па колькасці населеных пунктаў, жыхарамі якіх з’яўляліся адзначаныя ў кнігах «Памяць» Маліноўскія, першае месца займае Верхнядзвінскі раён Віцебскай вобласці. Прозвішча Маліноўскі адзначана тут па 16-ці населеных пунктах: Балоціна, Барадуліна, Вышнарава, Грулёва, Іванцова, Казлоўшчына, Мушына, Мядзведзі, Нямыцькі, Палыкаўшчына, Росіца, Сінічына. Другое месца падзяляюць Вілейскі і Капыльскі раён, дзе месцамі пражывання Маліноўскіх адзначана па 10 населеных пунктаў. На трэцім месцы Асіповіцкі, Маладзечанскі і Нараўлянскі раёны – па 8 населеных пунктаў. Безумоўна, прозвішча сустракалася таксама на заходніх абшарах Беларусі (Гродзенскі, Зэльвенскі, Маларыцкі раёны) і на ўсходнім узмежжы (Кармянскі, Краснапольскі, Лёзненскі, Чачэрскі раёны).

Такая шырокая геаграфія вынікае з дзьвюх асноўных прычын: 1) з прыналежнасці большай часткі Маліноўскіх да мабільнага шляхецкага стану; 2) з папулярнасці ў XVIII стагоддзі прозвішчаў польскай фамільнаўтваральнай традыцыі, якія маглі засвойваць прамежкавыя катэгорыі насельніцтва і нават прыгонныя сяляне, у былым Маліны ці Маліновічы.

У 1830-я гады шляхецкія роды Маліноўскіх былі вядомыя ў Бабруйскім, Барысаўскім, Вілейскім, Дзісненскім, Мінскім, Слуцкім паветах толькі адной Мінскай губерні. Пры гэтым чыншавая шляхта пераважала.

Безумоўна, не ўсе Маліноўскія былі зацверджаныя ў дваранстве Расійскай імперыі, а таму мусілі папоўніць у першай палове ХІХ стагоддзя катэгорыі аднадворцаў і мяшчан. Пасля скасавання аднадворчага стану ў 1864 годзе выбар тычыўся мяшчанскіх і сялянскіх таварыстваў. Так, у 1877 годзе 50-гадовы Людвік Маліноўскі, аднадворац з Вілейскага павета, быў залічаны ў сяляне сяла Косіна Юр’еўскай воласці Барысаўскага павета. Аднак большасць Маліноўскіх рабілі выбар наконт мяшчанскага таварыства. Так, у парэформенны час статус мінскіх мяшчан набылі Маліноўскія з фальварка Асмолава Лагойскай воласці і засценка Высокае Ляда Смалявіцкай воласці Барысаўскага павета, Маліноўскія з маёнтка Ляды Ігуменскага павета і мястэчка Астрашыцкі Гарадок Мінскага павета. Да «некарэнных мяшчан горада Магілёў» у 1900 годзе далучылі пазашлюбных Сімеона і Паўла Маліноўскіх.

Аднак сам «шляхетны характар» прозвішча не сведчыць аб тым, што яго носьбіты не маглі быць у ліку прыгонных сялян. Так, у 1854 годзе ў мястэчку Астроўна Сенненскага павета Магілёўскай губерні браў шлюб у мясцовым касцёле 22-гадовы Ян сын Марка Маліноўскі, адзначаны як «звольнены з сялян» ураджэнец Віцебскай парафіі (такі адвольны рускі пераклад польскага выразу аб вызваленні з прыгоннай залежнасці). Праваслаўныя сяляне Маліноўскія ў 1860 годзе пражывалі ў сяле Засулле Мінскага павета.

Дарэвалюцыйных носьбітаў прозвішча Маліноўскі нельга лічыць выключна адэптамі каталіцтва, хаця каталікоў сярод іх сапраўды была значная колькасць, на што паўплываў яшчэ перыяд Рэчы Паспалітай. Тады сярод Маліноўскіх складана было знайсці некаталіка, але такія знаходзіліся. Так, 40-гадовы Стэфан Маліноўскі з вёскі Невашоўшчына на Наваградчыне у 1763 годзе разам з сям’ёй належыў да парафіян Навагрудскай Свята-Янаўскай грэка-каталіцкай (уніяцкай) парафіі. У перыяд Расійскай імперыі частка Маліноўскіх як па сваёй волі, так і без яе былі пераведзены з каталіцтва і ўніяцтва ў праваслаўе. Так, калі мы звернем увагу на матэрыялы перапісу гаспадарак Дрысенскага р-на (цяпер Верхнядзвінскі р-н) за 1925 год, то ўбачым за Маліноўскімі з вёсак Барадуліна, Казлоўшчына, Палыкаўшчына, Мядзведзі, Сінічына Каркалецкага с/с выключна праваслаўныя імёны і імёны па бацьку (Васіль Раманавіч Маліноўскі з Барадуліна, Ціхан Сяргеевіч Маліноўскі з Казлоўшчыны, Нічыпар Антонавіч Маліноўскі з Сінічына).

Не ўсе Маліноўскія былі беларусамі або апалячанымі беларусамі. Носьбіты гэтага прозвішча маглі патрапляць у Беларусь і з-за яе этнічных межаў. Так, гісторык, архівіст, бібліёграф Мікалай Маліноўскі (1799-1865) (на малюнку), які большую частку жыцця пражыў у Вільні, паходзіў з Махноўкі Брацлаўскага павета Падольскай губерні (цяпер Вінніцкая вобласць Украіны). З мяшчан горада Білгарай Люблінскай губерні быў Канстанцін Станіслававіч Маліноўскі, упраўляючы маёнтка Целякова Ігуменскага павета, у пачатку ХХ ст.

Этымалогію прозвішча ў цэлым варта звязваць з назвай населенага пункта – Малінава, Маліны, Малінаўка, адкуль маглі паходзіць яго носьбіты.

Падрыхтаваў Вадзім Урублеўскі,

19.11.2019

Самыя папулярныя прозвішчы ў Беларусі: Іваноў

Па афіцыйных сведчаннях, самым распаўсюджаным у Беларусі з’яўляецца прозвішча Іваноў. У маім жыцці гэта сапраўды знайшло сваё адасабленне. У школе я вучыўся разам з разумным Мішам Івановым, ва універсітэце маім аднакурснікам быў харызматычны Лёша Іваноў, маёй выкладчыцай там жа была абаяльная Вольга Іванова, маёй калегай па працы была і з’яўляецца інтэлігентная Людміла Сяргееўна Іванова.  І ўсе гэтыя людзі ніяк не звязаны паміж сабой крэўнымі ці сваяцкімі сувязямі.

Continue reading Самыя папулярныя прозвішчы ў Беларусі: Іваноў

“Ты – гэта вастрыё стралы жыцця, якое ляціць з глыбіні стагоддзяў у будучыню”. Гутарка з Андрэем Белавешкіным

Пра генеалогію і ДНК-генеалогію мы размаўляем з Андрэем Белавешкіным, кандыдатам медыцынскім навук, урачом-дыетолагам, спецыялістам па ўпраўленні рэсурсамі здароўя, аўтарам адукацыйнага блога аб здаровым жыцці.

gvAl1CAPZD8

Continue reading “Ты – гэта вастрыё стралы жыцця, якое ляціць з глыбіні стагоддзяў у будучыню”. Гутарка з Андрэем Белавешкіным

Складанне радаводу з дапамогай польскіх онлайн-крыніц: польская шляхта

У мінулым артыкуле мы разгледзелі пошук польскіх каранёў онлайн на прыкладзе мяшчанскіх родаў Карвацкіх і Варкачэўскіх. Зараз жа паглядзім, якія дадатковыя крыніцы могуць быць карысныя для скаладання шляхецкага радаводу.

Мы разгледзім радавод толькі некаторых сем’яў, які прадставіць чытачам найбольш практычных прыкладаў.

Нагадаем, што пры пошуку продкаў польскага рэвалюцыянера Люцыяна Карвацкага, які ў 1919 годзе пасяліўся ў Беларусі, мы адшукалі, што ягонай бабуляй была Уладыслава Астроўская – дачка Віктара і Тэафілі Казэрскай, якая ў 1864 годзе ў Клодаве (сёння — Кольскі павет Велікапольскага ваяводства Польшчы) пабралася шлюбам з Апалінарыем Варкачэўскім. Якія ж звесткі можна знайсці пра яе?

Continue reading Складанне радаводу з дапамогай польскіх онлайн-крыніц: польская шляхта

“Адзінадушнасць незнаёмых людзей вельмі мяне матывавала”. Сакрэты напісання кнігі-мемарыялу і філасофія генеалогіі ад Алены Кароўчанка

Ужо год як пабачыла свет нашумелая кніга “Ігуменская шляхта ў Сібіры” пра лёсы сем’яў беларускай шляхты, высланай пасля паўстання 1863-1864 гадоў з ваколіцы Суцін Ігуменскага павета ў Сібір. Прапануем вашай увазе роздумы яе аўтара – Алены Валер’еўны Кароўчанка, самай вядомай на дадзены момант жанчыны-генеалога ў Беларусі.

 Прэзентацыя кнігі ў галерэі (12.12.2018)

 

 

 

 

 

 

 

Continue reading “Адзінадушнасць незнаёмых людзей вельмі мяне матывавала”. Сакрэты напісання кнігі-мемарыялу і філасофія генеалогіі ад Алены Кароўчанка

“Я — дзясятае, юбілейнае пакаленне Горватаў у Прудку. Мой бацька змог выехаць адсюль, а я вярнуўся”. Дыялог на тэму радаводу з Андрэем Горватам.

Генеалогія можа быць дарогай да адкрыццяў для людзей розных прафесій і светапоглядаў. І кожны, каго кранула яе здольнасць пашыраць часава-прасторавыя межы і адкрываць імёны і жыццяпісы, мае свой вопыт знаёмства з ёю. Сёння ў гасцях партала “Радавод” пісьменнік Андрэй Горват.

Андрэй Горват

Continue reading “Я — дзясятае, юбілейнае пакаленне Горватаў у Прудку. Мой бацька змог выехаць адсюль, а я вярнуўся”. Дыялог на тэму радаводу з Андрэем Горватам.

Складанне радаводу з дапамогай польскіх онлайн-крыніц: вялікапольскія мяшчане

У апошнія гады складанне радаводу значна спрасцілася, дзякуючы тэхналагічнаму развіццю. У прыватнасці, вялікую дапамогу даследчыкам могуць скласці разнастайныя онлайн-базы, на жаль, не вельмі развітыя ў Беларусі.

Аднак у суседняй Польшчы онлайн-генеалогія развіваецца вельмі паспяхова. Як з яе дапамогай можна скласці радавод, пакажа гэты артыкул, які распавядзе пра пошукі продкаў Люцыяна Карвацкага (1893-1965).

Continue reading Складанне радаводу з дапамогай польскіх онлайн-крыніц: вялікапольскія мяшчане

Кніга “Кальварыя” са спісамі пахаваных на гістарычнай частцы знакамітага мінскага некропаля паступіла ў продаж

У Мінску з’явілася ў продажы каштоўнае выданне — новая рэдакцыя кнігі “Кальварыя”, у якой апавядаецца пра адзін з двух найбольш захаваных старажытных сталічных некропаляў, помнік культуры міжнароднага значэння. Кніга — плён шматгадовых намаганняў ксяндза-каноніка Уладзіслава Завальнюка і філолага Аллы Сакалоўскай, якая мае роднасныя сувязі з некалькімі дзясяткамі людзей, пахаванымі на Кальварыі.

Кальварыя
Continue reading Кніга “Кальварыя” са спісамі пахаваных на гістарычнай частцы знакамітага мінскага некропаля паступіла ў продаж

Водгук выпускніцы Школы практычнай генеалогіі Таццяны Станкевіч (выпуск 2015 году).

Генеалагічны пошук я распачала ў 19 гадоў, калі натхнілася выступам на журфаку БДУ філолага-антрапаніміста Леаніда Акаловіча, які расказваў пра паходжанні прозвішчаў.

Пачала запісваць сямейныя гісторыі, успаміны родных, рабіла копіі старых фотаздымкаў з архіву родзічаў, склала родавыя дрэвы на шэсць пакаленняў па трох лініях.

zqdLCuCo2sA

 

 

Continue reading Водгук выпускніцы Школы практычнай генеалогіі Таццяны Станкевіч (выпуск 2015 году).

Школа практычнай генеалогіі ў верасні пачынае VІI сезон (абвестка)

У верасні 2019 г. працягне сваю дзейнасць Школа практычнай генеалогии (ШПГ) пры прыходзе ў памяць свяціцеля Мікалая, епіскапа і асветніка Японіі, створаная ў мэтах асветы ўсіх жадаючых. Асноўнае кола пытанняў, якім надаецца ўвага, зводзіцца да наступных тэм: практычны пошук інфармацыі аб продках, выхаванне дзяцей на падмурку сямейна-родавых каштоўнасцяў, самапазнанне.

Заняткі будуць уключаць у сябе не толькі навуковую тэорыю, але і асабісты вопыт у складанні і асэнсаванні свайго радавода, папулярызацыю гістарычнай дакументальнай спадчыны і набыткаў айчыннай гістарыяграфіі, знаёмства з вядомымі спецыялістамі ў дадзенай сферы. Запланавана правядзенне экскурсій і асветніцкіх сустрэч.

ShPG_kalendar_1

Continue reading Школа практычнай генеалогіі ў верасні пачынае VІI сезон (абвестка)